Gdzie znajduje się odpływ w lodówce?

Gdzie dokładnie szukać otworu odpływowego w komorze chłodzenia?

W klasycznej lodówce z chłodzeniem statycznym, czyli takiej, w której tylna ścianka komory na przemian pokrywa się rosą i wysycha, otwór odpływowy siedzi na środku tej ścianki, tuż nad najniższą półką lub nad szufladami na warzywa. Woda spływa po ściance w dół, trafia do wąskiej plastikowej rynienki biegnącej poziomo wzdłuż ścianki, a rynienka kieruje ją do otworu o średnicy zbliżonej do rurki do napojów. Często otwór jest lekko zagłębiony i osłonięty krótkim plastikowym kołnierzem, dlatego przy pełnej lodówce łatwo go przeoczyć.

W praktyce najprościej go zlokalizować, wyjmując dolną półkę lub szuflady i patrząc na tylną ściankę na wysokości mniej więcej 10 do 20 centymetrów nad dnem komory. Jeśli lodówka pracuje od dłuższego czasu bez czyszczenia, otwór bywa dodatkowo zamaskowany przez osad, drobiny jedzenia albo cienką warstewkę lodu, co też tłumaczy, dlaczego niektórzy przez lata nie wiedzieli, że w ogóle go mają. W części modeli, szczególnie tych z szeroką komorą lub z zamrażarką na górze, otwór może być przesunięty w bok lub schowany za pojemnikiem na warzywa, więc jeśli na środku ścianki go nie ma, warto sprawdzić rogi za szufladami.

Odpływ jest w każdej lodówce chłodniczej, także w tych bez widocznej rynienki. Zdarzają się konstrukcje, w których tylna ścianka jest gładka i szczelnie zabudowana, a otwór jest ukryty pod dolną krawędzią osłony parownika. Wtedy nie znajdziesz go gołym okiem bez zdjęcia tej osłony, ale nadal tam jest, bo bez niego skropliny nie miałyby jak opuścić komory.

Skąd w lodówce w ogóle bierze się woda i dlaczego odpływ jest niezbędny?

Woda w komorze chłodzenia to nie objaw usterki, tylko fizyka. Tylna ścianka jest najzimniejszym miejscem komory, bo za nią przebiega parownik. Ciepłe, wilgotne powietrze wpuszczane przy każdym otwarciu drzwi oraz para z przechowywanych produktów skrapla się właśnie tam, tworząc na ściance rosę, a przy niższych temperaturach cienką warstewkę szronu. W chłodziarce statycznej ten proces przebiega cyklicznie: gdy sprężarka pracuje, ścianka szroni; gdy się wyłącza, szron topnieje i spływa w dół.

Ta woda musi mieć ujście, inaczej po każdym cyklu gromadziłaby się na dnie komory. Stąd rynienka i odpływ. W przeciętnie użytkowanej lodówce przez odpływ przechodzi od kilkudziesięciu do kilkuset mililitrów wody na dobę, w zależności od częstotliwości otwierania drzwi, wilgotności w kuchni i tego, czy do środka wkładane są ciepłe potrawy. To niedużo, ale przez tydzień robi się z tego litr lub więcej, i dokładnie taka ilość ląduje na dnie komory, gdy odpływ przestaje działać.

Warto to rozumieć, bo tłumaczy jeden częsty błąd. Ludzie widzą wodę i pierwszy odruch to zmniejszenie temperatury w nadziei, że wilgoć zniknie. Efekt jest odwrotny: zimniejsza ścianka to więcej szronu, a więcej szronu to więcej wody podczas rozmrażania. Jeśli do tego temperatura spadnie zbyt nisko, sam otwór odpływowy może zamarznąć, o czym niżej.

Dokąd biegnie rurka odpływowa i gdzie stoi tacka na skropliny?

Sam otwór to początek trasy, i to jest fragment, o którym najczęściej się zapomina. Za otworem, wewnątrz tylnej ścianki, biegnie w dół cienka elastyczna rurka, często przezroczysta lub biała, która wyprowadza wodę na zewnątrz obudowy, na tył lodówki. Kończy się nad plastikową tacką albo wanienką umieszczoną na sprężarce lub bezpośrednio przy niej, w dolnej części tylnej ścianki obudowy.

Umiejscowienie tacki nie jest przypadkowe. Sprężarka podczas pracy nagrzewa się do kilkudziesięciu stopni, a w wielu konstrukcjach obok niej przebiega także gorący odcinek rury z czynnikiem chłodniczym, który wchodzi w wanienkę. Ciepło z tych elementów odparowuje zebraną wodę do otoczenia. Dzięki temu lodówka nie wymaga podłączenia do kanalizacji i w normalnych warunkach tacki nigdy nie trzeba opróżniać ręcznie. Woda po prostu wyparowuje w tym samym tempie, w jakim spływa.

Na końcu rurki, tam gdzie wchodzi w tackę, w wielu lodówkach siedzi jeszcze mały kauczukowy kapturek lub zaworek zwrotny. Jego zadanie to niedopuszczanie ciepłego, wilgotnego powietrza z kuchni do wnętrza rurki i dalej do komory. Bez niego przez odpływ ciągle wchodziłoby powietrze, które kondensowałoby się w rurce i sprzyjało jej zamarzaniu. To ten drobny element bywa źródłem problemów, których nikt nie umie znaleźć: rurka pozornie drożna, otwór czysty, a woda mimo to nie schodzi, bo zaworek się skleił lub zapchał.

Czym różni się odpływ w lodówce No Frost od klasycznej?

W lodówce z pełnym systemem No Frost odpływu na tylnej ściance komory chłodzenia zwykle nie widać, a przynajmniej nie w takiej postaci jak w chłodziarce statycznej. Powodem jest inna zasada działania. W No Frost powietrze nie skrapla się na ściance komory, tylko jest zasysane przez wentylator i kierowane na parownik ukryty za osłoną, najczęściej w tylnej ściance zamrażarki lub w komorze między zamrażarką a chłodziarką. Tam para wodna zamarza na lamelach parownika, a co kilka godzin grzałka odszraniająca topi ten szron, woda spływa do rynienki pod parownikiem i dalej przez otwór i rurkę na tył lodówki, do tej samej tacki na sprężarce.

Dla użytkownika oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze, w No Frost odpływ jest ukryty i dostęp do niego wymaga zwykle zdjęcia plastikowej osłony tylnej ścianki zamrażarki, co w wielu modelach jest ingerencją w urządzenie i podczas gwarancji lepiej zostawić to serwisowi. Po drugie, objaw zatkania jest inny: zamiast wody na dnie chłodziarki pojawia się lód na dnie zamrażarki, czasem w postaci grubej tafli pod szufladami, albo szron narastający na tylnej ściance zamrażarki mimo teoretycznie samoodszraniającej się konstrukcji.

Sprawę komplikuje to, że rynek pełen jest rozwiązań pośrednich. Lodówki opisywane jako Low Frost, Less Frost, No Frost tylko w zamrażarce czy hybrydowe mają zwykle klasyczny odpływ w chłodziarce i osobny, ukryty odpływ pod parownikiem zamrażarki. Zatem w wielu urządzeniach z hasłem „frost” na froncie odpływ na tylnej ściance komory chłodzenia nadal istnieje i wygląda tak samo jak w starych modelach. Zamiast zgadywać na podstawie nazwy technologii, warto po prostu wyjąć dolną półkę i sprawdzić.

Dlaczego odpływ zamarza i jak to odróżnić od zwykłego zatkania?

Zamarznięty odpływ wygląda z zewnątrz identycznie jak zatkany, ale przyczyna jest zupełnie inna i przetykanie drucikiem nic tu nie da na dłużej. Woda w rynience zamarza, gdy tylna ścianka komory jest zbyt zimna, czyli gdy termostat ustawiony jest na najniższą temperaturę, gdy lodówka stoi w chłodnym pomieszczeniu i sprężarka pracuje w długich cyklach, albo gdy uszkodzony czujnik temperatury nie wyłącza chłodzenia w porę. W efekcie szron na ściance nie zdąży się rozpuścić między cyklami, tylko narasta i schodzi w dół, aż w końcu zamyka otwór korkiem lodowym.

Rozpoznasz to po kilku szczegółach. Zamarznięty odpływ często ma wokół siebie widoczny lód lub twardy, białawy nalot w rynience, a woda pojawia się na dnie komory dopiero po jakimś czasie od zmiany ustawień lub po okresie, gdy drzwi były rzadko otwierane. Zatkany brudem otwór z kolei bywa ciepły w dotyku, a po jego oczyszczeniu woda od razu zaczyna schodzić. Jeśli po odmrożeniu i wyczyszczeniu problem wraca po kilku dniach, prawdopodobnie temperatura jest ustawiona zbyt nisko. Dla większości domowych chłodziarek właściwe jest około 4 stopni Celsjusza w środkowej części komory, i przy takim ustawieniu tylna ścianka między cyklami zdąży się rozmrozić.

Osobnym przypadkiem jest zamarzanie w samej rurce odpływowej, poniżej otworu, gdzie nic nie widać. Zdarza się w lodówkach, w których rurka przebiega blisko zimnego odcinka instalacji lub w których zaworek na końcu nie zamyka się prawidłowo i wpuszcza wilgoć do środka. Objaw jest mylący: otwór czysty i drożny na oko, a woda mimo to stoi. Wtedy pomaga jedynie pełne rozmrożenie lodówki, po którym rurka odtaje, i przepłukanie jej ciepłą wodą.

Jak bezpiecznie dostać się do odpływu i go udrożnić?

Zanim zaczniesz, odłącz lodówkę od prądu. Nie chodzi wyłącznie o bezpieczeństwo elektryczne, ale też o to, że przy wyłączonej sprężarce tylna ścianka nie chłodzi, a lekkie ocieplenie ułatwia rozpuszczenie ewentualnego lodu w rynience. Następnie wyjmij dolne półki i szuflady na warzywa, żeby mieć swobodny dostęp do całej dolnej części tylnej ścianki, i wytrzyj wodę zalegającą na dnie.

Do samego otworu użyj czegoś miękkiego i elastycznego: patyczka higienicznego, wyciora do fajki, cienkiej giętkiej szczoteczki lub przeznaczonego do tego akcesorium, które producenci czasem dołączają do lodówki albo sprzedają osobno. Wsuwaj delikatnie i obracaj, nie wpychaj na siłę. Ostre metalowe druty i śrubokręty potrafią przebić plastikową rurkę tuż za otworem, a to zamienia drobny problem w wyciek do izolacji obudowy. Po mechanicznym udrożnieniu przepłucz odpływ ciepłą wodą przy użyciu strzykawki lub małego lejka. Jeśli woda schodzi swobodnie i po chwili słychać, jak kapie do tacki z tyłu, trasa jest drożna na całej długości.

Do płukania można użyć wody z niewielkim dodatkiem octu, który ogranicza osad i zapach, ale nie mieszaj go z innymi środkami czyszczącymi i nie stosuj agresywnych preparatów, bo trafią bezpośrednio do tacki i będą odparowywać w kuchni. Na końcu warto zajrzeć na tył lodówki, sprawdzić, czy tacka na sprężarce jest na swoim miejscu, nie jest pęknięta i czy koniec rurki faktycznie nad nią wisi. Zdarza się, że po przesuwaniu lodówki tacka się przekrzywia albo rurka wysuwa się z uchwytu, i wtedy woda kapie na podłogę mimo całkowicie sprawnego odpływu.

Kiedy odpływ nie jest winny i czego szukać w zamian?

Nie każda woda w lodówce oznacza problem z odpływem, a przetykanie sprawnego otworu bywa stratą czasu. Warto rozpoznać kilka sytuacji, w których przyczyna leży zupełnie gdzie indziej.

Jeśli woda pojawia się głównie na półkach i przy drzwiach, a nie pod szufladami, podejrzewaj uszczelkę. Zużyta lub zabrudzona uszczelka wpuszcza ciepłe powietrze, które skrapla się blisko krawędzi drzwi. Prosty test to włożenie kartki papieru między drzwi a obudowę: jeśli wysuwa się bez oporu, uszczelka nie dociska. Podobny efekt daje lodówka ustawiona przy grzejniku lub kuchence albo przeładowana ciepłymi produktami, które przez wiele godzin oddają parę do komory.

Woda wyłącznie na podłodze pod lodówką, przy suchym wnętrzu, wskazuje na tył urządzenia: pękniętą tackę, przesuniętą rurkę albo, w modelach z kostkarką lub dozownikiem wody, nieszczelność na doprowadzeniu wody. Z kolei szron w zamrażarce No Frost przy suchej chłodziarce to zwykle sygnał usterki układu odszraniania, czyli grzałki, czujnika lub wentylatora, i tu samodzielne przetykanie niczego nie zmieni, bo woda nie ma szansy powstać, dopóki szron się nie stopi. W obu ostatnich przypadkach lepiej sięgnąć po serwis, zwłaszcza w okresie gwarancji, niż eksperymentować z demontażem osłon.

Podsumowanie

Sprowadzając rzecz do konkretu: odpływ w typowej lodówce domowej znajdziesz na tylnej ściance komory chłodzenia, nisko, w plastikowej rynience nad dolną półką lub za szufladami na warzywa. To mały otwór, od którego wewnątrz ścianki biegnie w dół rurka wyprowadzająca wodę do tacki na sprężarce z tyłu obudowy, gdzie ciepło agregatu ją odparowuje. W lodówkach No Frost i side-by-side ten sam układ istnieje, ale jest ukryty pod osłoną parownika, zwykle w zamrażarce, i objawia się przy awarii lodem pod szufladami zamiast wody w chłodziarce.

Jeśli szukasz odpływu, bo w lodówce stoi woda, zacznij od najprostszego: wyjmij dolne półki, znajdź otwór, oczyść go czymś miękkim i przepłucz ciepłą wodą, a potem sprawdź tackę z tyłu. Jeśli problem wraca po kilku dniach, podnieś temperaturę do około 4 stopni, bo odpływ prawdopodobnie zamarza, a nie zatyka. Jeśli woda jest na półkach lub tylko pod lodówką, odpływ najpewniej nie jest winny i szukaj przy uszczelce lub na tyle obudowy. Model No Frost z lodem w zamrażarce zostaw serwisowi, szczególnie na gwarancji.