Jak pić espresso?

Czym właściwie jest napój w tej małej filiżance?

Zanim przejdziemy do techniki picia, warto wiedzieć, co się pije, bo to tłumaczy niemal wszystkie dalsze zalecenia. Espresso to nie jest „mocna kawa”. To kawa o innym stężeniu.

W klasycznym espresso mamy około 25–35 ml napoju uzyskanego przez przepuszczenie gorącej wody pod ciśnieniem około 9 barów przez 7–9 g zmielonej kawy (w wersji podwójnej, dziś dominującej w kawiarniach specialty, 18–20 g na 36–40 g napoju). Czas przelewu to zwykle 25–32 sekundy, temperatura wody w grupie 90–96°C. Instytut Włoskiego Espresso (Istituto Nazionale Espresso Italiano) w swojej certyfikacji podaje wartości jeszcze węższe: 25 ml napoju z tolerancją 2,5 ml, czas 25 sekund z tolerancją 5 sekund, temperatura wody na wyjściu z ekspresu 88°C.

Efekt jest taki, że w filiżance mamy 8–12 procent substancji rozpuszczonych, podczas gdy kawa przelewowa ma ich 1,2–1,5 procenta. Osiem razy więcej rozpuszczonej materii w jednej porcji. Do tego zawiesina drobnych cząstek kawy i emulsja olejków, których w kawie przelewowej praktycznie nie ma, bo zatrzymuje je papierowy filtr. Ta emulsja odpowiada za wrażenie gęstości na języku i za to, że smak espresso utrzymuje się w ustach minutami po wypiciu.

Stąd bierze się cała reszta. Napój tak skoncentrowany reaguje na każdy stopień temperatury, na każdą minutę stania, na każdą łyżeczkę cukru mocniej niż zwykła kawa. I dlatego picie espresso ma swoją technikę, choć brzmi to może zbyt poważnie jak na trzy łyki płynu.

Ile masz czasu, zanim espresso przestanie być espresso?

Odpowiedź brzmi: około dwóch minut, licząc od momentu, w którym barista postawi filiżankę na spodku. Po tym czasie napój nadal da się wypić, ale to już nie jest to samo.

Dzieje się kilka rzeczy naraz. Crema, czyli warstwa piany na powierzchni, jest emulsją stabilizowaną przez dwutlenek węgla uwolniony z kawy. Bąbelki łączą się i pękają, więc crema opada, a jej resztki osiadają w postaci nierównych plam. Razem z nią znika część aromatów, które ta warstwa fizycznie przytrzymywała nad powierzchnią. Równolegle napój stygnie, i to bardzo szybko: 30 ml płynu w ceramicznej filiżance traci ciepło znacznie prędzej niż 200 ml w kubku, bo stosunek powierzchni do objętości jest inny.

Zmiana temperatury nie jest neutralna dla smaku. Wraz ze stygnięciem rośnie odczuwalna kwasowość i wychodzą nuty owocowe, jednocześnie słabnie wrażenie słodyczy i gęstości. Napój, który w pierwszej minucie smakował jak ciemna czekolada z orzechem, w piątej minucie potrafi smakować cierpko i płasko. Nie zawsze jest to wada. Przy jasno palonych ziarnach specialty niektórzy celowo czekają 30–60 sekund, żeby kwasowość się otworzyła. Przy ciemnym palonym blendzie do mleka czekanie prawie zawsze pogarsza sprawę.

Praktyczny wniosek jest prosty i mało romantyczny: jeśli zamawiasz espresso w kawiarni, nie zamawiaj go „na potem”. Nie bierz go razem z ciastkiem, którym zajmiesz się najpierw. Nie odstawiaj, żeby dokończyć wiadomość. Kawa poczeka, ale nie za darmo.

Dwa łyki czy pięć? Jak faktycznie się to pije

Panuje przekonanie, że espresso wypija się jednym haustem. To uproszczenie, które bierze się z obserwacji Włochów przy barowej ladzie i z tego, że porcja jest mała. W praktyce jeden łyk oznacza, że nie poczujesz połowy tego, co jest w filiżance.

Sensowne tempo to dwa do czterech łyków w ciągu minuty, może półtorej. Powód jest fizjologiczny. Espresso wyjęte prosto spod grupy ma na powierzchni 70–75°C, a receptory smaku pracują najsłabiej przy wysokiej temperaturze. Powyżej mniej więcej 60°C czujesz głównie gorycz i ciepło, słodycz jest wygaszona. Pierwszy łyk w takich warunkach jest zawsze najmniej informacyjny. Drugi, kiedy napój ma już około 60°C, pokazuje więcej. Trzeci, przy 50–55°C, zwykle bywa najsmaczniejszy i to on decyduje, czy kawa była dobra.

Zanim upijesz cokolwiek, przysuń filiżankę do nosa i wciągnij powietrze. Nie jest to poza dla towarzystwa. Większość tego, co nazywamy smakiem kawy, to zapach odbierany przez nos, a przy espresso aromatyka jest tak gęsta, że wyczuwalna jest z odległości kilku centymetrów. Jeśli kawa pachnie spalonym drewnem i popiołem, wiesz już mniej więcej, czego się spodziewać, i możesz od razu sięgnąć po cukier.

Warto też, przy pierwszym łyku, przepuścić przez usta trochę powietrza. Brzmi nieelegancko, w kawiarni robi się to dyskretnie, ale to ten sam mechanizm co przy winie: powietrze niesie lotne związki do jamy nosowo-gardłowej i nagle wyczuwasz rzeczy, których wcześniej nie było. Kwasowość cytrusową, nutę suszonej śliwki, karmel. Bez tego espresso smakuje głównie „mocno”.

Co zrobić z cremą przed pierwszym łykiem?

Crema jest najbardziej mylącym elementem espresso. Uchodzi za wyznacznik jakości, a jednocześnie to ta część napoju, która smakuje najgorzej sama w sobie.

Piana na powierzchni składa się z bąbelków CO2 otoczonych filmem z olejków, białek i drobnych cząstek kawy. Skoncentrowane są w niej związki gorzkie oraz najbardziej lotne aromaty. Jeśli zbierzesz cremę łyżeczką i zjesz osobno, poczujesz nieprzyjemną, wyraźną gorycz. To normalne i nie oznacza, że kawa jest zła.

Dlatego cremę się miesza, a nie zbiera. Jedno spokojne okrążenie łyżeczką albo krótkie zakręcenie filiżanką wystarczy, żeby rozprowadzić ją w całej objętości. Napój staje się bardziej jednorodny, gorycz rozkłada się równomiernie, a wrażenie gęstości rośnie. Jeżeli tego nie zrobisz, pierwszy łyk będzie wyraźnie gorzki, a ostatni wodnisty, bo espresso rozwarstwia się w filiżance: cięższe frakcje opadają.

Osobna kwestia to czytanie cremy jako sygnału. Gruba, jasnoorzechowa, jednolita warstwa utrzymująca się dwie minuty zwykle świadczy o świeżo palonych ziarnach i poprawnym parzeniu. Cienka i szybko znikająca sugeruje stare ziarno albo zbyt grube mielenie. Bardzo ciemna, prawie brązowa crema z jasną plamką pośrodku często oznacza przepalone ziarno lub przeekstrahowanie. Trzeba jednak uczciwie powiedzieć, że crema bywa też sztucznie poprawiana: dodatek robusty daje piankę obfitą i trwałą niezależnie od jakości, podobnie jak ciśnieniowe wkłady w tanich ekspresach kolbowych, które ubijają piankę mechanicznie. Ładna crema nie gwarantuje więc dobrego smaku. Brak cremy natomiast prawie zawsze zapowiada kłopot.

Cukier w espresso: kiedy pomaga, a kiedy zakrywa błąd?

Spór o cukier ciągnie się od lat i zwykle sprowadza się do deklaracji światopoglądowych. Bardziej użyteczne jest pytanie, co cukier w espresso faktycznie robi.

Robi trzy rzeczy naraz. Po pierwsze, tłumi percepcję goryczy, bo słodycz i gorycz konkurują na poziomie odbioru sensorycznego. Po drugie, podnosi lepkość napoju, więc espresso wydaje się gęstsze. Po trzecie, i to jest część, o której rzadko się myśli, cukier maskuje również kwasowość i subtelne nuty aromatyczne. Zyskujesz wygodę, tracisz rozdzielczość.

Z tego wynika praktyczna zasada. Jeśli kawa jest dobrze zaparzona z jasno lub średnio palonych ziaren, cukier realnie odbierze ci to, za co zapłaciłeś. Jeśli natomiast espresso jest przepalone, cierpkie albo agresywnie gorzkie, cukier jest racjonalnym ratunkiem, a nie objawem braku kultury. We włoskich barach cukier jest normą właśnie dlatego, że tamtejsze blendy bywają palone ciemno i zawierają robustę, która daje wyraźną gorycz.

Sposób dosypywania też ma znaczenie. Cukier wsypany na cremę i pozostawiony bez mieszania opada powoli, przebijając piankę, i przez pierwsze łyki kawa pozostaje niesłodzona, a na końcu zostaje słodki osad. Jeśli chcesz równomiernej słodyczy, wymieszaj. Jeśli wolisz kontrast, zostaw. Włosi często zostawiają celowo, żeby na dnie została słodka pasta z cukru i fusów, którą wyjada się łyżeczką. To nie jest błąd, to zamierzony finał.

Warto też dodać, że biały cukier i cukier trzcinowy nie zachowują się identycznie: nierafinowany wnosi własne nuty melasowe, które przy delikatnej kawie potrafią zdominować profil. Słodziki na bazie erytrytolu czy stewii dają słodycz bez podniesienia lepkości, więc espresso wydaje się po nich rzadsze i bardziej wodniste.

Woda do espresso: przed, po, czy w ogóle?

Szklanka wody przy filiżance jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych elementów kawowej etykiety i jednocześnie tym, wokół którego narosło najwięcej sprzecznych zaleceń. Rozdzielmy więc to, co ma uzasadnienie, od tego, co jest tylko zwyczajem.

Uzasadnienie ma picie wody przed espresso. Kilka łyków neutralnej wody usuwa z ust pozostałości poprzedniego posiłku, papierosa, gumy czy soku. Podniebienie zaczyna od czystej karty i pierwszy łyk kawy niesie faktyczną informację, a nie mieszankę z tym, co było wcześniej. To dlatego w kawiarniach specialty woda przychodzi razem z kawą, a kelner nie mówi, kiedy ją pić: zakłada, że wypijesz przed.

Picie wody po espresso ma inny sens i inny efekt. Zmywa z ust to, co zostało, w tym długie, przyjemne wybrzmienie, które przy dobrej kawie potrafi trwać kilka minut. Jeśli kawa była smaczna, popijanie jej wodą jest lekkim marnotrawstwem. Jeśli była nieudana, woda robi dokładnie to, czego oczekujesz.

Krąży też przekonanie, że woda po kawie służy nawodnieniu, bo kofeina odwadnia. Jest ono mocno przesadzone. Kofeina wykazuje łagodne działanie moczopędne, ale przy dawkach typowych dla kilku kaw dziennie bilans płynów pozostaje dodatni, bo sama kawa jest w ponad 90 procentach wodą. Kilkadziesiąt mililitrów espresso nie odwodni nikogo. To nie znaczy, że szklanka wody szkodzi, po prostu argument jest inny, niż się zwykle mówi.

Sama woda również ma znaczenie. Powinna być niegazowana, o temperaturze zbliżonej do pokojowej i możliwie neutralna w smaku. Zimna woda znieczula receptory i przez kilkadziesiąt sekund tłumi odbiór smaku, więc wypicie szklanki lodowatej wody bezpośrednio przed espresso działa dokładnie odwrotnie do zamierzenia. Woda wysokozmineralizowana, siarczanowa lub wyraźnie słona zostawia w ustach własny ślad i też nie jest tu najlepszym wyborem.

Jak rozpoznać, że espresso jest po prostu źle zaparzone?

Znaczna część niechęci do espresso bierze się z tego, że ludzie próbowali go w wersji nieudanej i uznali, że tak właśnie ma smakować. Warto umieć odróżnić charakter napoju od błędu.

Espresso poprawnie zaparzone jest intensywne, ale zrównoważone. Gorycz jest obecna, natomiast nie dominuje i nie drapie w gardle. Pojawia się wyczuwalna słodycz, często kojarzona z czekoladą, karmelem albo orzechem, i lekka kwasowość przypominająca owoce. Po przełknięciu zostaje przyjemny, długi posmak, a nie ściągające, suche wrażenie na języku.

Poniższa tabela pomaga zdiagnozować to, co czujesz.

Osobno wspomnijmy o dacie palenia. Kawa do espresso wchodzi w najlepszą formę mniej więcej od 7 do 21 dnia po paleniu i utrzymuje ją przez kolejne tygodnie. Paczka z datą sprzed pół roku, nawet nieotwarta, da napój bez cremy i bez aromatu, choćby ekspres był świetny. Data ważności podana jako dwa lata do przodu nic tu nie mówi. Szukaj daty palenia, nie daty przydatności.

Czy filiżanka faktycznie coś zmienia?

Tak, i to bardziej, niż wygląda to na kaprys. Przy 30 ml napoju naczynie jest praktycznie częścią przepisu.

Klasyczna filiżanka do espresso ma pojemność 60–90 ml, grube ścianki i wąską podstawę. Grubość ceramiki działa jak bufor termiczny: filiżanka wyparzona wcześniej gorącą wodą oddaje ciepło z powrotem do napoju i spowalnia stygnięcie o kilkadziesiąt sekund. Filiżanka zimna zabiera espresso 5–10°C w pierwszych sekundach, co słychać w smaku od razu. To prawdopodobnie najtańszy sposób, żeby domowa kawa zaczęła przypominać tę z kawiarni: postaw filiżankę na grzałce ekspresu albo zalej ją wrzątkiem, zanim zaczniesz parzyć.

Kształt też pracuje. Zwężone dno skupia strugę i pomaga uformować gęstą cremę, szerokie i płaskie naczynie rozprowadza napój cienką warstwą, przez co wychładza się szybciej i piana rozbija się o ścianki. Szklane naczynia wyglądają efektownie i pozwalają obserwować przelew, ale szkło ma niższą pojemność cieplną niż porcelana i słabiej trzyma temperaturę.

Nie warto natomiast przesadzać w drugą stronę. Podgrzanie filiżanki do 90°C, na przykład przez wielogodzinne stanie na płycie grzewczej dużego ekspresu, potrafi lekko podgotować pierwsze mililitry napoju i dodać nuty gotowanej. Ciepła, nie rozgrzana do czerwoności.

Jaka wersja espresso pasuje do czego?

Espresso funkcjonuje jako baza kilkunastu napojów i sama jego forma bywa modyfikowana. Różnice nie są kosmetyczne: zmiana proporcji wody do kawy zmienia zarówno stężenie, jak i to, które związki zdążą się wyekstrahować.

Lungo bywa mylone z americano i to nieporozumienie kosztuje smak. W lungo dodatkowa woda przechodzi przez fusy, wyciągając związki gorzkie i cierpkie, które przy krótszym przelewie zostałyby w kawie. W americano wodę dolewa się osobno, więc profil pozostaje ten sam, tylko rozcieńczony. Jeśli twoja duża kawa z ekspresu automatycznego smakuje gorzko i sucho, prawie na pewno pijesz lungo i wystarczy zmienić ustawienie na krótszy przelew z dolewką wody.

Czy espresso z ekspresu automatycznego pije się tak samo?

Zasady picia są identyczne, natomiast punkt wyjścia bywa inny i warto to wiedzieć, żeby nie oceniać źle własnej kawy.

Ekspresy automatyczne pracują zwykle z dawką 7–11 g i mielą tuż przed parzeniem, co jest ich zaletą. Słabszym punktem bywa temperatura, często niższa niż w maszynach kolbowych, oraz brak ubijania kawy z porównywalną siłą. Napój wychodzi przez to mniej gęsty i szybciej stygnie. Praktyczna konsekwencja: przy automacie wyparzenie filiżanki daje jeszcze większą różnicę niż przy kolbowym, a picie w ciągu pierwszej minuty jest jeszcze ważniejsze.

Kawa z kapsułek to osobny przypadek. Crema powstaje tam w dużej mierze mechanicznie, przez przetłoczenie napoju przez drobne otwory, więc jej obecność nie mówi nic o świeżości ziarna. Kapsułki mają za to jedną realną przewagę: kawa jest w nich zapakowana w atmosferze ochronnej i nie utlenia się przez wiele miesięcy. Smakowo trudno oczekiwać złożoności świeżo palonego ziarna, ale powtarzalność bywa wyższa niż u przeciętnego domowego użytkownika kolby.

Jeśli pijesz espresso z kawy mielonej ze sklepowej półki, przyjmij, że gęstej cremy nie będzie i że kwasowość może być stępiona. Mielona kawa traci lotne aromaty w ciągu kilkunastu minut od zmielenia, a paczka leży zwykle miesiącami. To nie jest błąd parzenia, tylko ograniczenie surowca.

Ile espresso dziennie i dla kogo to zły pomysł?

Skoro mowa o piciu, wypada powiedzieć o dawce, bo tu krąży sporo nieporozumień. Największe z nich brzmi: espresso ma najwięcej kofeiny.

Nie ma. Ma najwyższe stężenie, ale najmniejszą porcję. Pojedyncze espresso zawiera zwykle 60–80 mg kofeiny, podwójne 120–160 mg. Kubek kawy przelewowej o objętości 250 ml to zazwyczaj 90–150 mg, a duża kawa z sieciówki potrafi mieć ponad 200 mg. Kto pije trzy kubki kawy z ekspresu przelewowego, przyjmuje więcej kofeiny niż ktoś, kto pije trzy espresso.

Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w swojej opinii dotyczącej kofeiny wskazuje, że dla zdrowych dorosłych spożycie do 400 mg dziennie nie budzi obaw, a pojedyncza dawka do 200 mg jest bezpieczna. To odpowiada mniej więcej pięciu pojedynczym espresso rozłożonym na dzień. Dla kobiet w ciąży i karmiących piersią EFSA podaje limit 200 mg na dobę, czyli około dwóch espresso. Stan na sierpień 2026 te wartości pozostają aktualne, ale przy jakichkolwiek wątpliwościach zdrowotnych decyzję warto skonsultować z lekarzem, zwłaszcza przy nadciśnieniu, zaburzeniach rytmu serca, chorobie refluksowej czy przyjmowaniu leków wpływających na metabolizm kofeiny.

Dla kogo espresso nie ma sensu? Dla osób z wyraźnym refluksem, bo skoncentrowany napój o niskim pH podany na pusty żołądek potrafi nasilić objawy mocniej niż rozcieńczona kawa. Dla tych, którzy piją kawę głównie dla objętości i rytuału trzymania kubka przez godzinę, bo espresso z definicji tego nie zapewni. Dla osób wrażliwych na gorycz, które nie chcą jej maskować cukrem ani mlekiem. I dla każdego, kto ma w domu wyłącznie starą mieloną kawę oraz ekspres bez możliwości regulacji: w takim zestawie espresso wyjdzie gorsze niż zwykły przelew z tej samej kawy.

Popularne przekonanie, że po godzinie 11 nie wolno pić kawy z mlekiem, bo szkodzi trawieniu, to reguła kulturowa, a nie medyczna. Włosi rzeczywiście jej przestrzegają i cappuccino po obiedzie budzi tam zdziwienie, natomiast nie stoi za tym żaden potwierdzony mechanizm fizjologiczny. Można to traktować jako element obyczaju, nie zalecenie zdrowotne.

Jak pić espresso we Włoszech, żeby nie wyjść na turystę?

To temat na marginesie technicznym, ale przy tej kawie obyczaj i praktyka splatają się mocniej niż gdzie indziej.

W barze zamawia się przy kasie, płaci, dostaje paragon i z nim podchodzi do lady. Mówi się po prostu „un caffè”, bo caffè oznacza tam espresso i nic innego. Prośba o „espresso” nie jest błędem, po prostu brzmi obco. Pije się na stojąco, przy ladzie, w niecałą minutę. Ceny przy stoliku bywają dwa lub trzy razy wyższe, bo obowiązuje osobna taryfa za obsługę kelnerską, i jest to zapisane w cenniku.

Nazwy, które warto rozumieć: caffè macchiato to espresso z odrobiną mleka, caffè corretto to espresso z dodatkiem alkoholu (grappa, sambuca), caffè lungo to dłuższy przelew, caffè in tazza fredda to kawa podana w zimnej filiżance, co bywa wyborem świadomym. Latte oznacza po włosku mleko, więc zamówienie „latte” kończy się szklanką mleka. Prawidłowo jest caffellatte albo caffè e latte.

W polskiej kawiarni żadna z tych zasad nie obowiązuje i nikt nie oceni cię za wypicie espresso przy stoliku w dziesięć minut. Warto tylko pamiętać, że napój na tym straci.

Podsumowanie

Cała technika picia espresso sprowadza się do jednej obserwacji: to najbardziej nietrwały napój kawowy, jaki można zamówić. Stąd wyparzona filiżanka, stąd mieszanie cremy, stąd tempo dwóch czy trzech łyków, stąd woda wypijana raczej przed niż po.

Reszta to kwestia kalibracji własnych preferencji. Cukier nie jest występkiem, jest narzędziem, które warto stosować świadomie: przy dobrym ziarnie zabiera więcej, niż daje, przy ciemno palonym blendzie ratuje sytuację. Podobnie z wodą, filiżanką czy wyborem między ristretto a normale. Nie ma tu jednej poprawnej odpowiedzi, jest za to sporo momentów, w których łatwo stracić coś, co już zapłaciłeś.

Jeżeli miałbym wskazać jedną zmianę o najlepszym stosunku wysiłku do efektu, byłoby to kupowanie kawy z widoczną datą palenia i wypijanie jej w ciągu miesiąca. Sprzęt, technika i etykieta nie nadrobią ziarna, które leży w magazynie od pół roku. Przy świeżej kawie nawet przeciętny ekspres potrafi zaskoczyć, a wtedy dopiero widać, po co ta cała ceremonia z małą filiżanką.

Najczęściej zadawane pytania

Poniżej zebrane krótkie odpowiedzi na pytania, które najczęściej wracają przy okazji picia espresso. Każda z nich zaczyna się od konkretnej odpowiedzi, resztę dopowiada w dwóch zdaniach.

Czy espresso pije się na pusty żołądek?

Można, ale nie każdy to dobrze znosi. Skoncentrowany napój ma pH około 5 i pobudza wydzielanie kwasu żołądkowego, więc przy wrażliwym żołądku lub refluksie objawy mogą się nasilić. Jeśli po porannym espresso czujesz pieczenie, przesuń kawę na czas po śniadaniu, nie rezygnując z niej całkiem.

Ile kalorii ma espresso?

Czarne espresso bez dodatków ma około 2–5 kcal na porcję, czyli praktycznie nic. Cała różnica pojawia się z dodatkami: łyżeczka cukru to około 20 kcal, a spienione mleko w macchiato dokłada kolejnych kilkanaście.

Czy espresso można podgrzać, jeśli wystygło?

Nie ma to sensu. Podgrzewanie rozbija emulsję olejków i uwalnia dodatkowe związki gorzkie, więc napój wychodzi cierpki i płaski. Wystygłe espresso lepiej wykorzystać do kawy mrożonej z lodem albo do wypieków.

Jak pić espresso, jeśli nie lubię goryczy?

Zacznij od ristretto z jasno lub średnio palonych ziaren arabiki, bo krótszy przelew daje słodszy i mniej gorzki napój. Alternatywą jest macchiato, gdzie łyżka mleka wygasza gorycz, nie zabijając charakteru kawy. Unikaj lungo, bo dłuższy przelew wyciąga dokładnie te związki, które ci przeszkadzają.

Czy trzeba mieszać espresso przed wypiciem?

Warto, jeśli chcesz równego smaku od pierwszego do ostatniego łyku. Napój rozwarstwia się w filiżance, więc bez wymieszania początek będzie gorzki od cremy, a koniec rzadszy. Jedno okrążenie łyżeczką w zupełności wystarczy.

Dlaczego moje domowe espresso jest kwaśne?

Prawie zawsze to niedoekstrahowanie. Kawa jest zmielona za grubo albo przelew trwa zbyt krótko, przez co woda nie zdąży wyciągnąć związków słodkich i gorzkich, które równoważą kwasowość. Zmiel drobniej i sprawdź, czy 30–40 ml napoju leci przez co najmniej 25 sekund.

Ile espresso wypijają dziennie Włosi?

Statystycznie mieszkaniec Włoch pije kilka filiżanek dziennie, najczęściej trzy do czterech, rozłożonych między poranek, przerwę w pracy i porę po posiłkach. Porcje są jednak małe, więc łączna dawka kofeiny bywa niższa niż przy dwóch dużych kawach z kubka.

Czy espresso decaf ma sens?

Ma, choć trzeba przyjąć pewien kompromis. Proces dekofeinizacji, zwłaszcza metodą szwajcarską wodną lub z użyciem CO2, usuwa część związków aromatycznych, więc napój bywa nieco płaskszy i daje słabszą cremę. Dobre ziarno decaf z aktualną datą palenia potrafi jednak dać espresso, którego wielu osobom nie udaje się odróżnić od zwykłego.