Dlaczego gry na konsoli pobierają się wolno?

Ile powinno trwać pobieranie i kiedy naprawdę jest wolno?

Zanim zaczniesz szukać usterki, warto sprawdzić, czy w ogóle jest co naprawiać. Prędkość podawana przez operatora jest w megabitach, a konsola pokazuje megabajty. To dzielenie przez osiem i źródło połowy fałszywych alarmów.

Łącze 100 Mb/s daje w idealnych warunkach 12,5 MB/s. Realnie, po odjęciu narzutów protokołu, jest to około 10 do 11 MB/s. Jeśli konsola pokazuje 11 MB/s przy pakiecie 100 Mb/s, wszystko działa poprawnie i nie ma czego poprawiać. Problem zaczyna się dopiero wtedy, gdy widzisz jedną trzecią albo jedną dziesiątą tej wartości.

Referencję łatwo zdobyć. Uruchom test połączenia na konsoli, a potem ten sam pomiar na komputerze podłączonym kablem do routera. Jeśli komputer pokazuje 280 Mb/s, a konsola 40 Mb/s, wiesz już, że problem jest lokalny. Jeśli oba urządzenia pokazują podobnie niskie wartości, sprawa dotyczy łącza i konsola jest niewinna.

Dlaczego tryb spoczynku przyspiesza pobieranie na PlayStation 5?

To najlepiej udokumentowany i najbardziej zaskakujący efekt na tej platformie. Ta sama gra, to samo łącze, ta sama pora dnia, a pobieranie potrafi przyspieszyć dwu- albo trzykrotnie po uśpieniu konsoli.

Powód jest prosty i wynika z priorytetów systemu. Gdy konsola jest włączona, a szczególnie gdy działa na niej gra, system operacyjny dzieli zasoby: procesor, pamięć i pasmo sieciowe idą przede wszystkim do aplikacji na pierwszym planie. Pobieranie dostaje to, co zostanie. W trybie spoczynku nie ma z czym konkurować, więc cała dostępna moc i przepustowość trafia do jednego zadania.

Żeby to działało, trzeba mieć włączoną odpowiednią opcję. Ścieżka to Ustawienia, System, Oszczędzanie energii, Funkcje dostępne w trybie spoczynku, a tam zachowanie połączenia z internetem. Bez tego konsola po uśpieniu odetnie sieć i pobieranie stanie.

Ważne rozróżnienie: uśpienie to nie wyłączenie. Jeśli wybierzesz „Wyłącz PS5″ zamiast „Przejdź do trybu spoczynku”, konsola przestanie pobierać cokolwiek. Wielu graczy myli te dwie opcje i potem zastanawia się, dlaczego rano gra nadal nie jest gotowa.

Na Xboxie mechanizm wygląda inaczej. Konsola ma dwa tryby zasilania: uśpienie, w którym budzi się w nocy na aktualizacje, oraz oszczędzanie energii, w którym śpi głębiej i pobiera tylko w wyznaczonym oknie serwisowym. Efekt przyspieszenia po uśpieniu jest tam mniej dramatyczny niż na PlayStation, bo Xbox od początku inaczej rozdziela zasoby, ale nadal zauważalny przy dużych plikach.

Czy to wina Wi-Fi?

W większości przypadków tak, i to jest przyczyna numer jeden. Konsole stoją zwykle pod telewizorem, czyli w salonie, a router w przedpokoju albo w innym pomieszczeniu. Między nimi jest ściana, czasem dwie, a często także szafka RTV, która działa jak klatka Faradaya.

Objaw charakterystyczny: telefon trzymany obok konsoli pokazuje przyzwoitą prędkość, a konsola nie. To nie sprzeczność. Telefon ma antenę w plastikowej obudowie i trzymasz go w powietrzu. Konsola ma antenę wewnątrz metalowo-plastikowej konstrukcji, często wciśniętej w mebel, otoczonej innymi urządzeniami. Różnica w sile odbieranego sygnału bywa dziesięciokrotna.

Druga sprawa to pasmo. Wiele konsol łączy się domyślnie z 2,4 GHz, bo ma tam lepszy zasięg, a to pasmo w typowym bloku jest przeciążone przez kilkanaście sąsiednich sieci, mikrofalówki, słuchawki i inteligentne gniazdka. Realna przepustowość spada tam czasem do kilku megabitów. Przełączenie na 5 GHz, o ile sygnał jest wystarczająco silny, potrafi zmienić wszystko. Na PlayStation 5 wybierasz sieć, naciskasz przycisk Options i ustawiasz zakres częstotliwości Wi-Fi.

Trzecim czynnikiem jest generacja standardu. PlayStation 5 obsługuje Wi-Fi 6, Xbox Series X i S zatrzymały się na Wi-Fi 5, a Nintendo Switch pierwszej generacji ma moduł wyraźnie słabszy od obu. Jeśli router jest starszy i nadaje tylko w standardzie sprzed kilku lat, konsola nie wykorzysta swoich możliwości niezależnie od siły sygnału. To rzadko bywa główną przyczyną, ale przy okazji innych ograniczeń potrafi dołożyć swoje.

Najskuteczniejsze rozwiązanie jest jednak niezmiennie to samo: kabel Ethernet. Nie musi biec przez całe mieszkanie po podłodze, bo istnieją listwy i transmitery po instalacji elektrycznej. Konsola podłączona kablem prawie zawsze pobiera z pełną prędkością łącza i przy okazji rozwiązuje problemy z pingiem w grach sieciowych.

Kiedy problem leży po stronie serwerów?

Zdarza się częściej, niż większość graczy zakłada, i wtedy nie da się nic zrobić poza czekaniem. Gry pobierają się z sieci serwerów dystrybucyjnych rozsianych po świecie. W dniu premiery dużego tytułu miliony konsol uderzają w te same serwery jednocześnie.

Objawy są łatwe do rozpoznania. Prędkość jest niska, ale stabilna, na przykład stale 4 MB/s bez wahań. Inne urządzenia w domu działają normalnie. Test połączenia na konsoli pokazuje pełną prędkość, a mimo to pobieranie wlecze się. To praktycznie pewny znak, że wąskie gardło jest po drugiej stronie.

Podobnie działa pora dnia. Wieczorem, między dziewiętnastą a dwudziestą trzecią, obciążone są zarówno serwery, jak i sieć operatora. Ta sama gra pobrana o szóstej rano potrafi zejść trzy razy szybciej. To argument za planowaniem dużych pobierań na noc, z konsolą w trybie spoczynku.

Warto też wiedzieć, że dystrybucja gier nie działa jak jeden wielki serwer. Dane leżą w rozproszonych węzłach u operatorów i dostawców infrastruktury. Twoje pobieranie trafia do najbliższego dostępnego węzła, a jeśli ten jest przeciążony albo chwilowo niedostępny, ruch idzie do kolejnego, czasem znacznie dalszego. Stąd biorą się sytuacje, w których sąsiad z tym samym operatorem pobiera trzy razy szybciej niż ty tego samego dnia.

Trzeci przypadek to regionalne awarie usług sieciowych producenta. Warto sprawdzić oficjalną stronę statusu usług, zanim zacznie się przestawiać ustawienia. Kilka minut sprawdzenia oszczędza godzinę bezsensownego grzebania w konfiguracji.

Dlaczego pasek postępu potrafi stanąć?

To osobne zjawisko, mylone z wolnym pobieraniem, a mające zupełnie inną przyczynę. Pobieranie i instalacja to dwa procesy i konsola nie zawsze jasno komunikuje, w którym z nich jest.

Na PlayStation 5 duże tytuły przechodzą przez etap kopiowania i rozpakowywania danych. W tym czasie ruch sieciowy jest zerowy, a licznik prędkości pokazuje zero albo bardzo małą wartość. Wygląda to jak zawieszenie, a jest normalną pracą dysku. Przy grach ważących ponad sto gigabajtów ten etap potrafi trwać kilkanaście minut.

Drugi powód zatrzymania paska to kolejność pobierania. Konsola nie ściąga plików liniowo od początku do końca. Pobiera fragmenty równolegle i składa je, więc postęp procentowy rośnie nierównomiernie. Utknięcie na 74 procentach na dziesięć minut, a potem skok do 91, jest zachowaniem normalnym.

Prawdziwe zawieszenie rozpoznasz po tym, że nic się nie zmienia przez ponad pół godziny, a dioda aktywności dysku milczy. Wtedy pomaga wstrzymanie i wznowienie pobierania, a jeśli to nie zadziała, usunięcie pozycji z kolejki i rozpoczęcie od nowa. Kosztem jest ponowny transfer.

Czy zmiana serwerów DNS pomaga?

Odpowiedź brzmi: czasem, ale nie z powodu, dla którego większość ludzi to robi. Serwer DNS nie przesyła danych gry. Odpowiada wyłącznie za zamianę nazw na adresy, czyli za ułamek sekundy na początku połączenia.

Efekt bywa jednak realny w jednej konkretnej sytuacji. Serwery dystrybucyjne dobierają dla ciebie najbliższą lokalizację na podstawie tego, skąd przyszło zapytanie DNS. Jeśli DNS operatora jest przeciążony albo źle skonfigurowany, konsola może zostać skierowana do serwera oddalonego o pół Europy. Zmiana na publiczny, dobrze rozproszony DNS bywa wtedy sposobem na trafienie do bliższego węzła.

To pomaga rzadko i nie zawsze, ale operacja jest bezpieczna i zajmuje minutę. Na PlayStation 5 wchodzisz w Ustawienia, Sieć, Ustawienia, Skonfiguruj połączenie internetowe, wybierasz swoją sieć i przechodzisz do ustawień zaawansowanych, gdzie ustawiasz DNS ręcznie. Na Xboxie ścieżka to Ustawienia sieciowe, Ustawienia zaawansowane, Ustawienia DNS.

Czego zmiana DNS nie naprawi: słabego Wi-Fi, przeciążonych serwerów w dniu premiery ani ograniczeń pakietu od operatora. Jeśli komuś prędkość wzrosła po zmianie DNS pięciokrotnie, prawdopodobnie zadziałało coś innego, co zrobił przy okazji.

Czy stan dysku wpływa na prędkość pobierania?

Wpływa i to bardziej, niż mogłoby się wydawać. Pobieranie na konsoli to nie tylko odbieranie danych, ale też ciągłe zapisywanie i rozpakowywanie ich na nośniku.

Najbardziej odczuwalny przypadek dotyczy starszych konsol z talerzowym dyskiem twardym. PlayStation 4 i Xbox One potrafią być ograniczone przez sam dysk, gdy jednocześnie pobierają i instalują. Tam prędkość rzędu 5 do 8 MB/s bywa fizycznym limitem nośnika, a nie łącza.

Na PlayStation 5 i Xbox Series X oraz S nośnik jest wystarczająco szybki, żeby nie stanowić wąskiego gardła, ale pojawia się inny czynnik: ilość wolnego miejsca. Gdy na dysku zostaje kilka procent pojemności, system musi bardziej kombinować przy rozmieszczaniu danych, a instalacja zwalnia. Utrzymywanie 10 do 15 procent zapasu to dobra praktyka, która pomaga także przy aktualizacjach.

Warto też sprawdzić, czy pobieranie nie idzie na dysk zewnętrzny podłączony do wolnego portu. Dysk USB na porcie z przodu konsoli, przez przedłużacz albo koncentrator, potrafi ograniczyć transfer do ułamka możliwości.

Co realnie przyspiesza pobieranie?

Poniższe zestawienie porządkuje działania według tego, ile faktycznie dają, a nie według popularności w poradach krążących po forach.

Największą wartość mają dwie pierwsze pozycje i warto zacząć od nich, zanim zabierze się za resztę. Kabel plus uśpienie rozwiązują większość przypadków, w których gracz uważa, że jego konsola jest zepsuta.

Czy w domu coś jeszcze kradnie pasmo?

To pytanie warto zadać przed przystąpieniem do jakichkolwiek zmian w konsoli, bo odpowiedź często kończy sprawę. Domowe łącze dzieli się między wszystkie urządzenia, a niektóre z nich potrafią pracować niezauważenie.

Najczęstsi winowajcy to komputery synchronizujące pliki z chmurą, kamery monitoringu wysyłające nagrania na zewnątrz, telewizory pobierające aktualizacje oraz konsole innych domowników. Osobną kategorią są urządzenia mobilne z włączoną kopią zapasową zdjęć, która potrafi wysyłać kilka gigabajtów jednym ciągiem po powrocie z wakacji.

Sprawdzenie zajmuje minutę. W panelu routera zwykle jest zakładka pokazująca bieżący ruch z podziałem na urządzenia. Jeśli widzisz tam coś, co zużywa większość pasma, wiesz już, gdzie leży przyczyna. W wielu domach wystarczy przełożyć pobieranie gry na godziny, w których reszta domowników śpi.

Warto też pamiętać o czymś, co nie jest oczywiste: prędkość wysyłania też ma znaczenie. Pobieranie danych wymaga ciągłego odsyłania potwierdzeń. Jeśli ktoś w domu wysyła duży plik i wysyca łącze w górę, twoje pobieranie zwolni, choć licznik pokazuje, że kanał w dół jest wolny. Na łączach asymetrycznych, gdzie wysyłanie ma kilkanaście razy mniejszą przepustowość niż pobieranie, to zjawisko jest bardzo częste.

Czego nie warto robić?

Kilka porad krąży od lat i szkodzi bardziej, niż pomaga. Pierwsza to odbudowa bazy danych przy każdym wolnym pobieraniu. To narzędzie naprawcze, przeznaczone do sytuacji z uszkodzoną strukturą danych, a nie metoda przyspieszania. Nie zaszkodzi konsoli, ale zajmuje czas i niczego nie zmienia w prędkości transferu.

Druga to VPN. Pomysł polega na tym, żeby połączyć się z serwerem w innym kraju i trafić na mniej obciążony węzeł dystrybucyjny. W praktyce ruch przechodzi wtedy przez dodatkowe pośrednictwo, co niemal zawsze obniża prędkość. Zdarzają się wyjątki, gdy operator ogranicza konkretne trasy, ale to rzadkość i nie da się tego przewidzieć.

Trzecia to ustawianie statycznego adresu IP jako sposobu na przyspieszenie. Statyczny adres bywa przydatny do przekierowania portów i do monitorowania ruchu, ale nie ma żadnego wpływu na przepustowość.

Piąta to przywracanie ustawień fabrycznych konsoli w nadziei na przyspieszenie. Operacja kasuje wszystkie dane, wymaga ponownego pobrania całej biblioteki i nie ma żadnego związku z przepustowością sieci. To najgorszy możliwy sposób na rozwiązanie problemu, który w dziewięciu przypadkach na dziesięć wynika ze słabego sygnału Wi-Fi.

Czwarta, najbardziej szkodliwa: wielokrotne usuwanie i wznawianie pobierania. Za każdym razem transfer liczy się od nowa, a przy limitowanym łączu potrafi to zjeść cały pakiet. Jeśli pobieranie idzie wolno, ale idzie, lepiej je zostawić.

Podsumowanie

Wolne pobieranie na konsoli rzadko oznacza usterkę. W zdecydowanej większości przypadków przyczyną jest jedna z trzech rzeczy: słaby sygnał Wi-Fi, uruchomiona gra zabierająca zasoby albo przeciążone serwery dystrybucyjne w dniu premiery.

Dwie pierwsze da się rozwiązać własnymi siłami i zajmuje to kilka minut. Kabel Ethernet i uśpienie konsoli zamiast grania w trakcie pobierania to działania, które w typowym mieszkaniu przynoszą kilkukrotną poprawę. Trzecia przyczyna wymaga cierpliwości i przełożenia pobierania na noc.

Zanim zaczniesz zmieniać DNS, resetować urządzenia i przestawiać ustawienia sieciowe, wykonaj jeden test: zmierz prędkość na komputerze podłączonym kablem i porównaj z tym, co pokazuje konsola. Ta jedna liczba mówi, czy szukasz problemu w sieci lokalnej, u operatora, czy po stronie serwerów. Bez niej większość poprawek to zgadywanie.

Najczęściej zadawane pytania

Krótkie odpowiedzi na pytania, które najczęściej padają, gdy pobieranie ciągnie się godzinami. Każda dotyczy jednej konkretnej wątpliwości.

Dlaczego konsola pokazuje inny czas pobierania co kilka minut?

Szacowany czas jest wyliczany na podstawie prędkości z ostatnich sekund i zmienia się razem z nią. Przy pobieraniu równoległym z kilku źródeł prędkość naturalnie faluje, więc prognoza skacze. Miarodajna jest dopiero średnia z kilkunastu minut, a nie wartość chwilowa.

Czy gra pobiera się szybciej, gdy konsola jest podłączona do prądu bezpośrednio, a nie przez listwę?

Nie. Sposób zasilania nie ma żadnego wpływu na prędkość transferu. Może mieć znaczenie tylko wtedy, gdy listwa ma wbudowany filtr przeciwprzepięciowy uszkadzający transmisję po instalacji elektrycznej, ale dotyczy to transmiterów sieciowych, a nie samej konsoli.

Czy warto pobierać jedną grę naraz zamiast kilku?

Tak, choć różnica bywa mniejsza, niż się wydaje. Kilka równoległych pobierań dzieli tę samą przepustowość, więc łączny czas jest podobny. Zaleta ustawienia priorytetu polega na tym, że gra, w którą chcesz zagrać dziś, będzie gotowa wcześniej, a nie na tym, że wszystko pobierze się szybciej.

Dlaczego aktualizacja pobiera się wolniej niż cała gra?

Bo aktualizacja to nie tylko pobieranie. Konsola musi porównać stare pliki z nowymi, podmienić fragmenty i przebudować archiwa. Ta praca odbywa się na dysku i potrafi trwać dłużej niż sam transfer, zwłaszcza przy dużych, dobrze spakowanych grach.

Czy Nintendo Switch pobiera wolniej niż PlayStation i Xbox?

Zwykle tak i to normalne. Moduł sieciowy w Switchu pierwszej generacji jest słabszy, a system przydziela pobieraniu mniej zasobów. Switch 2 wypada pod tym względem wyraźnie lepiej, ale nadal warto korzystać z adaptera Ethernet w doku, jeśli zależy ci na czasie.

Czy transmitery po instalacji elektrycznej sprawdzają się zamiast kabla?

Sprawdzają się w wielu mieszkaniach, choć wynik zależy od stanu instalacji. W typowym budynku dają od 100 do 300 Mb/s realnej przepustowości, czyli znacznie więcej niż słabe Wi-Fi w drugim pokoju. Nie działają dobrze, gdy urządzenia są w różnych obwodach albo gdy w gniazdku po drodze siedzi filtr przeciwprzepięciowy.

Czy pobieranie w trybie spoczynku zużywa dużo prądu?

Więcej niż zwykłe uśpienie, ale niewiele w skali rachunku. Konsola z podtrzymanym połączeniem sieciowym pobiera kilka watów zamiast jednego, a różnica w skali miesiąca to kwestia złotówek. Prawdziwy pobór pojawia się dopiero przy włączonej konsoli z działającą grą.